Ứng dụng viễn thám phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

10/05/2022

TN&MTBộ Tài nguyên và Môi trường đang trình Chính phủ ban hành Đề án “Ứng dụng viễn thám phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”. Đề án được thực hiện sẽ góp phần đưa công nghệ viễn thám trở thành một công cụ hữu dụng phục vụ công tác quản lý, giám sát đa ngành, đa lĩnh vực đáp ứng yêu cầu Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, phục vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về công nghệ viễn thám.

Ứng dụng viễn thám phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Ảnh minh họa

Xây dựng, cập nhật, hoàn thiện cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia

Đề án “Ứng dụng viễn thám phục vụ phát triển KT-XH” là Đề án liên ngành, liên vùng với sự tham gia thực hiện của các bộ, ngành, địa phương nhằm tạo lập được hệ thống cho phép kịp thời cập nhật các thông tin, dữ liệu giám sát bằng viễn thám, góp phần chia sẻ, khai thác thông tin, dữ liệu không gian thuận tiện, tạo cơ hội cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận gần hơn với các thông tin, dữ liệu cập nhật về hiện trạng, diễn biến, quá trình hình thành và sử dụng, khai thác của một đối tượng góp phần quản lý và phục vụ phát triển KT-XH của đất nước.

Đề án tập trung xây dựng, cập nhật, hoàn thiện cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia chia sẻ, dùng chung phục vụ phát triển KT-XH. Trong đó, ưu tiên ứng dụng hiệu quả viễn thám đối với các hoạt động lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp; ứng dụng viễn thám về quy hoạch xây dựng và quản lý phát triển theo quy hoạch (quy hoạch đô thị; dự báo và thiết kế quy hoạch; đánh giá quá trình đô thị hóa tại Việt Nam và đề xuất các giải pháp cải tạo môi trường đô thị,...); ứng dụng viễn thám về giao thông vận tải; ứng dụng viễn thám về công thương (đánh giá tiềm năng điện gió/ năng lượng mặt trời) và các hoạt động khác.

Để thực hiện Đề án, Chính phủ đã giao Bộ TN&MT chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, có văn bản hướng dẫn và tổ chức thực hiện việc ứng dụng viễn thám phục vụ phát triển KT-XH theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao.

Với chức năng, nhiệm vụ của đơn vị quản lý nhà nước về công nghệ viễn thám, Cục Viễn thám quốc gia đã tham mưu trình Bộ TN&MT ban hành văn bản số 872/2022/BTNMT-VTQG gửi các bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan trực thuộc Chính phủ, UBND cấp tỉnh của 63 tỉnh thành phố để hướng dẫn triển khai nhiệm vụ ứng dụng viễn thám phục vụ phát triển KT-XH.

Đến thời điểm hiện nay, Cục Viễn thám quốc gia đã nhận được văn bản của 6 bộ và 41 địa phương về việc giao đầu mối chủ trì thực hiện, cũng như đề xuất các nhiệm vụ trong kế hoạch hàng năm và kế hoạch 3 năm triển khai ứng dụng viễn thám phục vụ cho việc phát triển KT-XH.

Cùng với đó, Cục Viễn thám quốc gia đã chủ động trong lập kế hoạch thu nhận dữ liệu viễn thám phủ trùm cả nước hàng năm làm cơ sở cung cấp đủ nhu cầu cho ứng dụng viễn thám của các Bộ, ngành địa phương. Đồng thời, Cục đang hoàn thiện cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia phục vụ xây dựng Chính phủ điện tử và chuyển đổi số, tạo điều kiện thuận lợi trong chia sẻ dữ liệu dùng chung cho các cơ quan nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

TS. Nguyễn Quốc Khánh - Cục trưởng Cục Viễn thám Quốc gia cho biết, để thực hiện hiệu quả Đề án, nhu cầu thu nhận các dữ liệu viễn thám chất lượng cao, phủ rộng hơn phục vụ cho các cơ quan nhà nước, người dân và doanh nghiệp là rất lớn. Trên thực tế, Việt Nam mới chỉ có duy nhất một trạm thu tại Hà Nội được xây dựng từ năm 2007, đã được nâng cấp để thu ảnh VNREDSat-1, SPOT 6/7. Trạm thu đã sử dụng thời gian dài nên khó có thể đáp ứng việc nâng cấp để thu các thế hệ vệ tinh mới tiếp theo.

Vì vậy, để đáp ứng nhu cầu thực tiễn, Cục Viễn thám Quốc gia đang tích cực tiến hành phát triển các trạm thu mới, có tính năng hiện đại nhằm thu được một số loại vệ tinh viễn thám có độ phân giải siêu cao khác nhau. Theo đó, Cục đang tiến hành xây dựng mới một trạm thu tại Hà Nội để thu nhận dữ liệu viễn thám ra-đa và quang học độ phân giải siêu cao 0,75 m Kompsat 3A của Hàn Quốc và thu ảnh viễn thám radar Cosmo -SKYMED.

Cùng với việc xây mới trạm vệ tinh tại Hà Nội, Cục Viễn thám Quốc gia cũng đang triển khai xây dựng Trạm dò tìm, tiếp nhận dữ liệu và Trung tâm xử lý dữ liệu ảnh vệ tinh tại Khu công nghiệp Mỹ Phước 3, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương thuộc khuôn khổ hợp tác ASEAN - Ấn Độ, dự kiến sẽ đi vào vận hành từ tháng 1/2024. Khi Trạm này đi vào hoạt động sẽ tăng cường hiệu quả ứng dụng ảnh viễn thám, cho phép theo dõi, giám sát các đối tượng trên bề mặt ở nhiều mức độ khác nhau về cả không gian và thời gian, từ khái quát đến chi tiết. Bên cạnh đó, đã và đang chú trọng việc xây dựng và ban hành các quy trình ứng dụng công nghệ mới phù hợp với điều kiện Việt Nam. Mục tiêu là nhằm có được hệ thống đồng bộ thu nhận, xử lý dữ liệu và sử dụng tư liệu ảnh viễn thám đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng viễn thám phục vụ phát triển KT-XH, đưa công nghệ viễn thám trở thành một công cụ hữu dụng phục vụ công tác quản lý, giám sát đa ngành, đa lĩnh vực.

Làm chủ công nghệ viễn thám

Trạm thu Dữ liệu ảnh viễn thám là một bước đột phá lớn, thúc đẩy sự phát triển ứng dụng công nghệ viễn thám ở nước ta, đặt nền móng cơ bản cho việc ứng dụng và phát triển công nghệ viễn thám ở tầm quốc gia. Kể từ đây, Việt Nam trở thành nước thứ 5 khu vực Đông Nam Á có Trạm thu Dữ liệu ảnh viễn thám. Trạm thu đã cung cấp một khối lượng lớn ảnh viễn thám, giải quyết cơ bản các vấn đề về quản lý và giám sát tài nguyên thiên nhiên, môi trường, giám sát tác động của BĐKH,…

Từ năm 2020, một loạt các nhiệm vụ quan trọng được tổ chức thực hiện song song nhằm đảm bảo tiến độ thi công bao gồm nhiệm vụ đặc thù Bảo trì Trạm thu Dữ liệu ảnh viễn thám; nâng cấp hệ thống thu tín hiệu vệ tinh và cung cấp chế độ truy cập mở trực tiếp SPOT 6/7” và “Hệ thống quản lý dữ liệu và xử lý ảnh hiệu năng cao” thuộc Tiểu dự án 3 “Xây dựng Hệ thống giám sát biến động bờ sông, bờ biển khu vực đồng bằng sông Cửu Long bằng công nghệ viễn thám”.

Đến thời điểm hiện tại, nguồn dữ liệu quan trọng bổ sung cho sự thiếu hụt dữ liệu ảnh viễn thám chất lượng cao hiện nay trên lãnh thổ Việt Nam với 68 cảnh ảnh Pléiades 1A/1B và 1.894 cảnh ảnh SPOT 6/7 đã thu nhận và cung cấp đến các chương trình, đề án, dự án, nhiệm vụ tại các bộ, ngành, địa phương, sự kiện “Thu nhận tín hiệu vệ tinh SPOT 6/7 độ phân giải cao, đáp ứng nhu cầu quản lý tài nguyên môi trường và các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội”.

Đây là một trong số hệ thống thu nhận tín hiệu vệ tinh chủ lực để cung cấp ảnh viễn thám phục vụ công tác QLNN, quan trắc, giám sát và điều tra cơ bản về TN&MT hiện nay. Theo đó, thành tích đạt được công nhận là một trong những sự kiện tiêu biểu ngành TN&MT năm 2021.

Mặc dù ảnh hưởng trực tiếp của dịch Covid-19, Đài Viễn thám Trung ương cùng các đối tác quốc tế, cụ thể các chuyên gia của Pháp trao đổi, hướng dẫn đào tạo kỹ thuật, tiếp nhận công nghệ, thiết bị và được lắp đặt hoàn thiện, vận hành đồng bộ, đảm bảo tiến độ, chất lượng. Đặc biệt, kinh nghiệm từ đợt nâng cấp hệ thống để thu nhận vệ tinh VNREDSat-1 đã quản lý, vận hành hệ thống thành thạo từ lập chương trình chụp ảnh đến thu nhận, xử lý tín hiệu ra sản phẩm ảnh, phân phối sản phẩm, sử dụng các dịch vụ bảo trì và đưa các hệ thống vào sản xuất ngay năm 2021. Trạm thu Dữ liệu ảnh viễn thám hiện đã sẵn sàng về chuyên môn khi đối mặt với những thách thức từ việc tổ chức vận hành, bảo trì và xử lý song song hai hệ thống thu nhận và xử lý tín hiệu vệ tinh SPOT 6/7, VNREDSat-1 và các loại dữ liệu khác; đồng thời, khẳng định năng lực ứng dụng, vận hành, khai thác, sử dụng công nghệ viễn thám.

Thời gian tới, Đài Viễn thám Trung ương tiếp tục tăng cường phối hợp, hội nhập quốc tế; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ viễn thám; phổ biến rộng các sản phẩm viễn thám cho các hoạt động phát triển KT-XH, quản lý tài nguyên, BVMT, BĐKH.

QUANG MINH

Tin tức

Việt Nam - Hoa Kỳ : Mở rộng hợp tác lĩnh vực tài nguyên và môi trường

Rà soát, cập nhật nhu cầu thích ứng biến đổi khí hậu

Thứ trưởng Lê Minh Ngân: Dự thảo quy hoạch không gian biển quốc gia phải tạo được sự đồng thuận cao trong toàn xã hội

Đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng chống thiên tai làm việc với UBND tỉnh Lào Cai

Tài nguyên

Thanh Hóa chỉ đạo công an xử lý các trường hợp trục lợi trong việc thu hồi đất dự án

Quy định cơ chế, điều kiện để giải quyết nhu cầu tách thửa đối với đất nông nghiệp nằm xen kẽ với đất ở trong cùng thửa đất

Thanh Hóa: Đẩy nhanh việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Giải pháp khai thác cát bền vững

Môi trường

Điều hướng làng nghề tái chế tham gia EPR

Nghi Xuân xử phạt 2 trại nuôi lợn vi phạm về môi trường

Triển khai các giải pháp cấp bách để bảo tồn các loài chim hoang dã

Hà Nội thực hiện các giải pháp cải thiện chất lượng không khí

Video

Chương trình "Ký ức mầu xanh: của Tạp chí Tài nguyên và Môi trường tri ân tại Côn Đảo

Tạp chí Tài nguyên và Môi trường trồng phát động trồng cây Chùa xanh tại chùa Núi Một, Côn Đảo

Họp báo Chính phủ: Quản lý chặt đấu giá bất động sản

Hòa Bình: Lãnh đạo Ban QLDA ĐTXD CCT NN&PTNT tỉnh Hòa Bình có chấm cho nhà thầu không đủ năng lực trúng thầu hay không