Đẩy mạnh ứng dụng viễn thám phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội

04/02/2022

TN&MTHiện nay, Cục Viễn thám Quốc gia đang xây dựng hệ thống dữ liệu viễn thám phân giải cao phủ trùm cả nước với tần suất 6 tháng một lần giúp cho công tác quản lý được cập nhật nhanh chóng, kịp thời. Bên cạnh đó, tất cả các thông tin về dữ liệu ảnh viễn thám trong cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia đã có thể tra cứu trực tuyến trên cổng thông tin điện tử. Triển khai thực hiện dự án xây dựng cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia bảo đảm đồng bộ và thống nhất với cơ sở dữ liệu tài nguyên môi trường, tạo cơ sở cho việc công bố siêu dữ liệu viễn thám quốc gia, tạo thuận lợi cho việc khai thác và sử dụng dữ liệu viễn thám phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu và đẩy mạnh ứng dụng viễn thám phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội và cung cấp dịch vụ công về viễn thám.

Đẩy mạnh ứng dụng viễn thám phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội

Ảnh minh họa.

Các chương trình, nhiệm vụ hoàn thành đúng thời gian, tiến độ, bảo đảm mục tiêu đề ra

Thời gian qua, hệ thống văn bản QPPL đã được rà soát, sửa đổi, bổ sung. Quá trình xây dựng văn bản về quy trình kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật lĩnh vực viễn thám được đẩy nhanh; tiếp tục hướng dẫn và giám sát việc xây dựng kế hoạch thực hiện Chiến lược phát triển viễn thám tại các bộ, ngành, địa phương. Kết quả thực hiện các nhiệm vụ này đã góp phần tích cực cho công tác QLNN, đáp ứng yêu cầu phục vụ công tác chỉ đạo điều hành của Bộ TN&MT và Chính phủ.

Cục đã xây dựng Thông tư “Ban hành định mức kinh tế kỹ thuật xây dựng cập nhật cơ sở dữ liệu viễn thám”. Xây dựng nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao tại Chiến lược phát triển viễn thám quốc gia “Đề án Ứng dụng viễn thám phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”. Xây dựng 2 tiêu chuẩn kỹ thuật: “Viễn thám quang học đa phổ - Ảnh viễn thám độ phân giải cao và siêu cao”; “Viễn thám quang học đa phổ - Siêu dữ liệu viễn thám”. Các quy trình, thủ tục đã hoàn thành trình cấp có thẩm quyền ban hành theo quy định.

Bên cạnh đó, công bố sơ đồ thu nhận dữ liệu ảnh viễn thám VNREDSat-1 năm 2021 trên trang thông tin điện tử của Cục. Đã xây dựng được 12 đơn hàng định kỳ, tổng số cảnh ảnh thu được là 8.767 cảnh ảnh VNREDSat-1 (tương đương với khoảng 4.384 cặp cảnh ảnh toàn sắc và đa phổ), trong đó số cảnh ảnh sạch (có độ che phủ mây nhỏ hơn hoặc bằng 10%) là 911 cảnh (tương đương với 456 cặp cảnh ảnh toàn sắc và đa phổ), chiếm tỉ lệ 10.4% trên tổng số cảnh thu được.

Trạm thu dữ liệu viễn thám tiếp tục được nâng cấp để thu nhận và xử lý ảnh viễn thám phân giải cao SPOT 6/7 của Pháp đảm bảo khả năng đáp ứng tốt hơn nữa nhu cầu của các bộ, ngành và địa phương về dữ liệu ảnh viễn thám độ phân giải cao. Từ ngày 1/10/2020, Cục Viễn thám Quốc gia đã phối hợp với Ban quản lý dự án Bộ và Công ty Airbus DS GEO SA kích hoạt các hoạt động thu nhận tín hiệu ảnh vệ tinh SPOT 6/7 qua hệ thống trạm ảo VRS và đã thu nhận được dữ liệu ảnh SPOT 6/7 đạt chất lượng 90 % phủ trùm lãnh thổ của Việt Nam. Trong năm 2021, Cục đã tiếp tục lắp đặt thiết bị nâng cấp Trạm thu dữ liệu viễn thám để có thể thu nhận trực tiếp dữ liệu ảnh vệ tinh SPOT 6/7 tại Trạm thu dữ liệu viễn thám của Cục.

Ngoài ra, năm 2021 Cục cũng đang tiếp tục thực hiện dự án xây dựng “Trạm ASEAN - Ấn Độ về Dò tìm & Tiếp nhận Dữ liệu và Trung tâm Xử lý và Phân phối Dữ liệu” tại Khu công nghiệp Mỹ Phước 3, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương và Dự án hợp tác giữa Việt Nam và Italia xây dựng hệ thống thu nhận dữ liệu ảnh vệ tinh radar COSMO-SkyMed của Italia. Hệ thống vệ tinh viễn thám radar COSMO-SkyMed có thể thu nhận hình ảnh mặt đất cả ban ngày lẫn ban đêm và trong nhiều điều kiện thời tiết xấu như mưa, mây, sương mù.

Ngoài ra, dự án “Giám sát xói lở bờ biển tại một số khu vực trọng điểm miền Trung bằng công nghệ viễn thám” và Đề án đặc thù “Ứng dụng viễn thám giám sát thường xuyên phục vụ các lĩnh vực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường” cũng đang được thực hiện tại Cục.

Đối với nhiệm vụ về sử dụng công nghệ viễn thám để giám sát nhanh các hiện tượng tai biến thiên nhiên, TN&MT luôn là nhiệm vụ được đơn vị ưu tiên quan tâm thực hiện. Đơn vị đã chủ động phối hợp với Trung tâm Dự báo KTTV Trung ương để lập kế hoạch đặt chụp ảnh vệ tinh cũng như xử lý và cung cấp thông tin dữ liệu và báo cáo nhanh sau mỗi vụ việc đến các cơ quan quản lý. Cụ thể: Năm 2021 có 8 cơn bão, 3 áp thấp nhiệt đới và nhiều đợt mưa lớn, hạn hán, rét muộn ảnh hưởng đến Việt Nam. Theo đánh giá mức độ ảnh hưởng, tình hình dữ liệu, và các tài liệu sẵn có Trung tâm Giám sát TNMT và BĐKH đã tiến hành kích hoạt, xây dựng và thực hiện các chương trình giám sát thiên tai. Do tình hình diễn biến phức tạp, ngay trong 4 cơn bão đầu năm, giám sát tình hình ngập lụt do các diễn biễn của các đợt thiên tai xảy ra vào cuối năm và xây dựng 40 bình đồ ảnh, 40 bản đồ suy giải và 40 bản đồ giám sát nhanh diễn biến ngập lụt (vượt 150% so với kế hoạch được phê duyệt). Bên cạnh đó, cơ quan vận hành hệ thống Sentinel Asia phối hợp và nhiệt tình giúp đỡ, xử lý các yêu cầu đặt ảnh, cung cấp dữ liệu giám sát. Ngoài dữ liệu ảnh vệ tinh Alos Palsar, cơ quan hàng không vũ trụ Nhật Bản cung cấp, Trung tâm còn nhận được những dữ liệu khác của Ấn Độ, Thái Lan, Singapore,... hỗ trợ công tác giám sát thiên tai. Để giám sát thiên tai ngày càng nhanh chóng hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu thực tế, trong thời gian tới Cục sẽ mở rộng quan hệ hợp tác với các tổ chức, cá nhân liên quan nhằm mở rộng nguồn cung cấp dữ liệu đáp ứng được các nhu cầu về tư liệu ảnh trong giám sát thiên tai.

Các đơn vị phối hợp trong Bộ đã thể hiện trách nhiệm cao, khẩn trương cung cấp thông tin về thiên tai, diễn biến thiên tai giúp quá trình đánh giá, xác định thiên tai phục vụ đặt ảnh, tìm kiếm ảnh giám sát sau thiên tai đạt hiệu quả cao. Các dữ liệu sau khi phân tích, xây dựng bản đồ được cung cấp và báo cáo ngay cho Bộ, các cơ quan liên quan nhằm khai thác tính thời sự của kết quả phân tích phục vụ hiệu quả công tác giảm thiểu, khắc phục sau thiên tai. Đối với các cơ quan trong Bộ, việc hợp tác, xây dựng, chuyển giao kết quả giám sát đã được kết nối chặt chẽ, nhanh chóng, khai thác tối đa mặt mạnh của dữ liệu ảnh vệ tinh và tính thời sự của thông tin giám sát.

Cục đã tích cực, chủ động phối hợp với các Sở TN&MT triển khai công tác QLNN và đẩy mạnh ứng dụng viễn thám ở địa phương. Cục đã ban hành Quyết định số 74/QĐ-VTQG về việc về việc thành lập đoàn kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về viễn thám và làm việc về kế hoạch thực hiện Chiến lược viễn thám tại các tỉnh Điện Biên, Bắc Kạn, Lào Cai, Cao Bằng. Nhìn chung, các Sở đều xác định rõ nhiệm vụ QLNN về viễn thám cũng như các quy định pháp luật về viễn thám. Tuy nhiên, biên chế của Sở còn ít, thiếu cán bộ có hiểu biết về chuyên ngành viễn thám. Công nghệ viễn thám chưa được ứng dụng trong các ngành, lĩnh vực ở địa phương. Nguyên nhân chính là các cán bộ làm công tác quản lý cũng như các cán bộ thực hiện chưa thật sự nắm bắt, hiểu rõ được các ưu điểm, ứng dụng nổi bật của viễn thám, điều này khiến công tác tham mưu, đề xuất triển khai thực hiện các nhiệm vụ quản lý viễn thám tại địa phương gặp nhiều hạn chế. Ngoài ra, trang thiết bị, công nghệ phần cứng cũng như phần mềm xử lý ảnh viễn thám chưa được tỉnh đầu tư trang bị.

Cục đã tổng hợp các cơ quan đầu mối quản lý hoạt động viễn thám và xây dựng kế hoạch thực hiện chiến lược viễn thám của các địa phương trên cả nước; tiếp tục thực hiện việc giám sát, tổng hợp các kế hoạch thực hiện “Chiến lược phát triển viễn thám quốc gia đến năm 2030 tầm nhìn năm 2040” của UBND các tỉnh, thành phố. Đến nay, có 29 tỉnh và Bộ Quốc phòng đã xây dựng Kế hoạch thực hiện Chiến lược viễn thám.

Ứng dụng viễn thám trên phạm vi cả nước

Một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong năm 2022 là xây dựng hệ thống văn bản QPPL đảm bảo quản lý, ứng dụng viễn thám trên phạm vi cả nước; xây dựng kế hoạch và tổ chức tuyên truyền các văn bản về viễn thám tới các tổ chức và cá nhân có liên quan thông qua các đề án, dự án nhiệm vụ chuyên môn.

Nghiên cứu và đề xuất xây dựng quy trình cung cấp dữ liệu viễn thám, xây dựng dịch vụ công về viễn thám, hướng dẫn về xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển ứng dụng viễn thám; triển khai thực hiện dự án xây dựng cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia bảo đảm đồng bộ và thống nhất với CSDL TN&MT; hoàn thiện các văn bản hướng dẫn về chuyên môn và thực hiện kiểm tra việc ứng dụng viễn thám tại các bộ, ngành, địa phương.

Chỉ đạo các đơn vị sự nghiệp thực hiện các nhiệm vụ sự nghiệp dịch vụ công về viễn thám được Bộ giao trong kế hoạch 2022 bảo đảm tiến độ và chất lượng đạt mục tiêu đề ra. Rà soát hoàn thiện các định mức kinh tế - kỹ thuật của lĩnh vực viễn thám và tiến tới xây dựng bộ đơn giá của lĩnh vực để phục vụ cho việc khai thác, sử dụng dữ liệu viễn thám quốc gia và ứng dụng công nghệ viễn thám trong giám sát tài nguyên thiên nhiên và môi trường.

Tập trung thực hiện các nhiệm vụ, dự án của Đề án Giám sát TN&MT bằng công nghệ viễn thám, xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Ứng dụng viễn thám giám sát thường xuyên phục vụ các lĩnh vực thuộc Bộ TN&MT”. Trong thời gian tới Cục sẽ xây dựng và trình Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ đặc thù thường xuyên “Mua tín hiệu ảnh vệ tinh SPOT6/7 hàng năm phủ trùm lãnh thổ Việt Nam” đáp ứng yêu cầu để cung cấp cho các bộ ngành thực hiện Chiến lược viễn thám.

Tập trung các nhiệm vụ ứng dụng công nghệ viễn thám giám sát việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất (cụ thể ưu tiên đất trồng lúa, rừng, khu công nghiệp, các vùng lấn biển); ứng dụng công nghệ viễn thám kết hợp phương pháp địa vật lý - hải dương xác định dịch chuyển bờ ngầm và địa chất tầng nông đới bờ phục vụ đánh giá, dự báo xâm thực bờ biển và đề xuất một số giải pháp phòng, chống xâm thực dải ven biển Việt Nam; ứng dụng công nghệ viễn thám giám sát ngoài lãnh thổ phục vụ bảo đảm QP-AN; ứng dụng công nghệ viễn thám giám sát rác thải nhựa ven biển.

Hoàn thành các dự án đầu tư: Tăng cường năng lực giám sát TNMT cho Cục Viễn thám Quốc gia; xây dựng trạm dò tìm, tiếp nhận và trung tâm xử lý dữ liệu ảnh vệ tinh tại TP. Hồ Chí Minh (thuộc khuôn khổ hợp tác ASEAN-Ấn Độ); phi dự án ODA hợp tác với Italia “Thiết lập và triển khai Hệ thống thông tin địa lý về Tính dễ tổn thương do biến đổi khí hậu, đánh giá rủi ro và giám sát môi trường cho Việt Nam dựa trên Công nghệ viễn thám” nhằm hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng viễn thám quốc gia cụ thể là hệ thống các trạm thu: Dữ liệu viễn thám SPOT 6/7; Cosmokymed; dữ liệu ảnh viễn thám Ấn Độ; dữ liệu ảnh viễn thám phân giải siêu cao Kompsat cung cấp cho các bộ ngành và địa phương thực hiện ứng dụng công nghệ viễn thám phục vụ giám sát TN&MT và phát triển KT-XH.

Chủ động xây dựng kế hoạch giám sát nhanh các hiện tượng, sự cố bất thường do thiên tai, thảm họa, ô nhiễm môi trường phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo Bộ. Đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra các Sở TN&MT trong QLNN và ứng dụng viễn thám phục vụ công tác quản lý TN&MT trên địa bàn tỉnh, thành phố. Hướng dẫn và phối hợp triển khai kế hoạch thực hiện Chiến lược phát triển viễn thám quốc gia đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2040.

Thực hiện kiểm tra tình hình hoạt động viễn thám tại các địa phương, theo dõi quá trình thực hiện các nhiệm vụ thuộc Chiến lược số 149/QĐ-TTg, thúc đẩy việc ứng dụng viễn thám phục vụ mục đích QLNN và phát triển KT-XH tại địa phương. Đồng thời, tăng cường công tác phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trong hoạt động quản lý, điều hành; đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền; chia sẻ thông tin giữa bộ, ngành, địa phương; triển khai hiệu quả hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế. Đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo điều hành và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

TS. NGUYỄN QUỐC KHÁNH

Cục trưởng Cục Viễn thám Quốc gia

Tin tức

Thủ tướng: '5 đẩy mạnh' trong cải cách hành chính để huy động mọi nguồn lực cho phát triển

Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Giang tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ 7, Quốc hội Khoá XV tại huyện Vị Xuyên

Kỳ họp thứ 7 của Quốc hội khẳng định tinh thần đoàn kết, dân chủ, kỷ cương và trách nhiệm rất cao

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Quyết tâm hoàn thành khoảng 1.200 km cao tốc cho ĐBSCL

Tài nguyên

Đảm bảo an ninh nguồn nước

Lập Quy hoạch tổng hợp lưu vực sông Ba thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050

Làm rõ giếng khoan giữa đồng sôi ùng ục, đốt là cháy

Thanh Trì: Ban hành Công văn số 3775/CNTT  về việc dừng giao dịch đối với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Môi trường

Ứng phó với áp thấp nhiệt đới và mưa lớn

Đồng bộ các biện pháp ứng phó với lũ quét, sạt lở đất

Tiếng vọng hấp hối từ những cánh rừng già

Chủ động sử dụng sản phẩm thay thế túi ni-lông

Video

Diễn đàn môi trường lần thứ III - Năm 2024

Chuyển đổi xanh - động lực tăng trưởng mới để phát triển kinh tế

Xử lý chất thải rắn sinh hoạt: Thực trạng và giải pháp

Tạp chí Tài nguyên và Môi trường 20 năm xây dựng và phát triển

Khoa học

Điều chỉnh công nghệ khai thác cát sông tại Sóc Trăng

Khảo sát ảnh hưởng của xâm nhập mặn đến một số tính chất đất, nước trên sông rạch và ương vườn tại huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang

Một số kết quả tính toán độ cao bằng công nghệ định vị dẫn đường toàn cầu GPS/GNSS dựa trên mô hình EIGEN-6C4 và EGM2008

Đề xuất các giải pháp tiêu úng và phòng, chống lũ rừng ngang vùng hữu sông Bùi, huyện Chương Mỹ

Chính sách

Tín dụng cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn: Mức cho vay tối đa 25 triệu đồng

Luật Đất đai quy định về cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc như thế nào?

Thanh Hóa: Cho phép Công ty Anh Phát được nhận chìm 500.000 m3 chất nạo vét xuống biển Nghi Sơn

Ngành TN&MT Lạng Sơn triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2024

Phát triển

Trường Đại học TN&MT TP. Hồ Chí Minh: Đa dạng ngành nghề để đào tạo những công dân tương lai có trách nhiệm với môi trường

Ninh Bình: Đến năm 2030 chấm dứt sử dụng hóa chất độc hại trong nuôi trồng thủy sản

Đại hội Chi hội Nhà báo Tạp chí Tài nguyên và Môi trường nhiệm kỳ 2024-2026 đã diễn ra thành công tốt đẹp

Khởi động dự án “Sự sống 2024”

Diễn đàn

"Rộng cửa" cho tín dụng xanh

Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá yêu cầu các địa phương chủ động ứng phó với áp thấp nhiệt đới và mưa lớn

Phát triển chuỗi cung ứng xanh: Cần điểm tựa chính sách

Thời tiết ngày 16/7: Bắc Bộ, Trung Bộ mưa to đến rất to