Sông Tô Lịch khát khao hồi sinh



TN&MTSông Tô Lịch, tương truyền lấy từ tên một người tên là Tô Lịch, sống vào thời nhà Tấn đô hộ xứ Giao Chỉ, là một nhánh của sông Hồng trước đây. Ngày nay, chảy từ quận Cầu Giấy, qua 6 quận, huyện thành Hà Nội, và ra sông Nhuệ.

Theo lời kể của những người già: Ngày xưa, nước sông trong xanh, cá, tôm sinh trưởng rất nhiều. Người dân có thể đi thuyền trên sông ngắm cảnh. Nên có bài thơ viết:

 

Nước sông Tô vừa trong vừa mát

Em ghé thuyền đỗ sát thuyền anh.

Dừng chèo muốn tỏ tâm tình

Sông bao nhiêu nước thương mình bấy nhiêu.

Sông Tô Lịch “nên thơ” sau đợt mưa dài ngày – Nguồn: Internet

Với những người sinh ra ở miền Nam, đọc câu thơ trên về sông Tô Lịch thì cảm thấy thôi thúc muốn ra thăm Hà Nội. Còn đối với những người xa quê hương lâu như tôi, đã đi hết biển… muốn về thăm thủ đô và hy vọng giúp được gì đó cụ thể cho đất nước.

Cuối cùng, chuyện ấy cũng xảy ra, tôi về làm chuyên gia tư vấn công nghệ thông tin cho một công ty viễn thông ở Hà Nội. Tôi sống trong một khách sạn ở Kim Mã và công ty ở đường Dương Đình Nghệ. Sáng nào tôi cũng đi qua con sông Tô Lịch, mặc dù sông đã được sửa sang lại, với những bờ kè đá rất đẹp nhìn từ xa, nhưng khó thể dừng xe chiêm ngưỡng được vì mùi hôi nồng nặc bốc lên, nước đen kịt, sủi bọt, rác đủ loại trôi lềnh bềnh, tôm cá không sống nổi…

Sông Tô Lịch ngày nay – Nguồn: Internet

Không chỉ có sông Tô Lịch, tôi đi dạo ở hồ Tây, chỗ gần đường Thanh Niên cũng có mùi hôi nồng nặc và mới hiểu tất cả các nước thải sinh hoạt của người dân, nước thải công nghiệp của các nhà máy và xí nghiệp ở thành phố, chưa được xử lý đều xả thải ra các sông, hồ.

Là một người dân, tôi rất ngạc nhiên và buồn, mỗi khi đi qua nơi này luôn tự hỏi: Khi nào sông Tô sẽ được hồi sinh?.

Chắc cũng sẽ nhiều người yêu Hà Nội luôn có một nỗi khắc khoải, chờ mong con sông của lịch sử, của truyền thuyết sẽ trở lại thành dải lụa mộng mơ giữa thành phố nghìn năm tuổi.

Tôi chạnh buồn!!!

Tôi muốn kể lại cho các bạn nghe về việc làm sạch nước ở nơi tôi đã từng đến

Thường ở các nước phát triển khi xây dựng thành phố, người ta đã quy hoạch đường dây điện, ga, nước uống, nước mưa, nước thải… vào các mương, cống dẫn riêng. Các kỹ sư xây dựng thường dùng phần mềm Mô hình số (DTM – Digital Terrain Model) 3D để thiết kế các đường cống dẫn nước thải theo độ dốc nhất định để nước chảy về trung tâm xử lý. Tuy vậy, ở những nước đồng bằng hay có vùng dưới mặt nước biển như Hà Lan người ta chỉ để ống dẫn nước thải thấp hơn nền nhà khoảng một mét, chứ không đào sâu để tạo độ nghiêng và dùng máy bơm hút về các nhà máy xử lý nước thải, rác được lọc ra qua các lưới chặn, bùn cát được lắng trong các hồ, nước thải được xử lý bằng nhiều phương pháp: lý học, hóa học, sinh học… trước khi thải nước ra môi trường.

Hai đường ống riêng biệt – Nguồn: Internet

Ở hình trên, có thể thấy hai đường dẫn nước riêng biệt: màu đỏ là ống dẫn nước thải, còn màu xanh đậm là đường ống dẫn nước mưa. Ở Hà Lan, để tránh gây ô nhiễm môi trường, việc rửa xe ở nhà bị cấm vì nước chảy ngấm vào đất hay đường ống dẫn nước mưa.

Máy bơm nước trong hộp màu xanh – Nguồn: Internet

Trước đây, châu Âu thường dùng hệ thống cống hỗn hợp vận chuyển nước thải cùng với nước mưa trong cùng một đường ống đến nhà máy xử lý nước thải. Khi trời mưa nhiều, nước thải do đó bị loãng đi đáng kể. Nếu cống bị đầy trong một trận mưa lớn, nước trong cống hỗn hợp có thể tràn ra, nước thải cũng theo vào các sông hồ. Điều này có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường, và ảnh hưởng đến chất lượng nước ngầm. Ở Hà Lan, 2/3 tổng số hệ thống thoát nước thải là hỗn hợp. Các thành phố cũng đang chuyển đổi dần một phần hoặc hoàn toàn cống hỗn hợp thành cống riêng.

Hệ thống cống hỗn hợp – Nguồn: Internet

Có nhiều nơi đã có phần mềm với các thuật toán AI – Trí tuệ nhân tạo, dự đoán mức độ dòng chảy trong thời tiết khô hạn và tải trọng đầu vào cũng như sản xuất bùn. Những dự đoán này có thể hoàn toàn tự động hóa và kiểm soát dòng chảy qua mạng, tối đa hóa việc sử dụng mạng lưới cống và tối ưu hóa đường dẫn bùn, để giảm sự cố ô nhiễm và biến chất thải thành năng lượng tái tạo.

Trung tâm xử lý nước thải thành phố Utrecht – Nguồn: Aquasuite

 Như đã phân tích ở trên, giải pháp dùng hóa chất khử mùi không giải quyết tận gốc vấn đề nước thải, ảnh hưởng đến môi trường và tốn kém. Dự án gom nước thải xung quanh sông Tô Lịch hay thí nghiệm vi sinh của các chuyên gia Nhật chỉ giải quyết một phần nước thải xung quanh sông Tô Lịch nhưng những chỗ khác như hồ Tây vẫn ô nhiễm và hôi thối. Và nếu gom nước thải cùng với nước mưa chung trong cống hỗn hợp thì cũng gây ô nhiễm khi mưa nhiều. Cho nên, việc áp dụng phương pháp mà thế giới đã làm rồi là cần thiết: đó là thiết kế và xây dựng hệ thống cống gom tất cả nước thải riêng về nhà máy để xử lý, trước khi trả về sông hồ. Việc đầu tư mạng cống dẫn nước thải, nước mưa riêng biệt và nhà máy xử lý nước thải sẽ tốn nhiều tiền nhưng như tất cả các nước trên thế giới đã làm – người dân phải trả phí xử lý nước thải, tính theo lượng nước sạch dùng theo chỉ số đồng hồ nước. Tất nhiên, các cơ quan chức năng có liên quan phải có chế tài nghiêm khắc, ví dụ những người dân ném rác ra môi trường như Vũng Tàu đã làm được rất nghiêm ở bãi Sau và phạt tù thật nặng các công ty cố tình đổ nước thải ra môi trường cùng với cơ quan chức năng kiểm tra tại khu vực đó.

Tuy vậy, nước thải công nghiệp có thể phải xử lý riêng tùy theo là loại gì, trước khi đẩy vào hệ thống cống thoát nước mưa chung. Thiết nghĩ, các cơ quan chức năng có liên quan nên có danh sách công khai những công ty có chất thải công nghiệp nguy hại đến môi trường để người dân giúp giám sát và kiểm tra. Không thể chấp nhận khi cá chết hàng trăm tấn nhưng các cơ quan chức năng không biết, nhưng người dân bình thường sống gần lại biết rõ…

Tôi hy vọng thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục quan tâm để tìm lại chiếc áo màu xanh cho sông Tô Lịch huyền thoại một thời và câu thành ngữ “bẩn như nước sông Tô Lịch” sẽ mãi đi vào dĩ vãng.

Lâm Việt Tùng

Chuyên gia tư vấn CNTT-Viễn Thông cho Vodafone Ziggo (Hà Lan)

 

 

There are no comments yet

Tin mới hơn ...