Sản xuất xi măng hướng tới mục tiêu không phát thải



TN&MTTheo Hiệp hội xi măng Việt Nam thì nước ta là một trong những quốc gia tăng trưởng nhanh nhất về sản xuất xi măng và cũng là nước xuất khẩu xi măng hàng đầu thế giới, có sự cạnh tranh tốt trên thị trường thế giới và còn nhiều tiềm năng để phát triển, sản lượng dự kiến sẽ tăng gấp đôi trong 10 năm tới.

Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất xi măng đã gây ra tác hại ảnh hưởng đến môi trường, nhất là các chất thải từ bụi, khí… Do đó, cùng với các cam kết chống biến đổi khí hậu, Chính phủ đã yêu cầu: Xử lý môi trường là trách nhiệm của tất cả nhà sản xuất xi măng. Song song đó, cùng với trách nhiệm này, ngành xi măng Việt Nam nói chung, sản xuất xi măng ở Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành nói riêng cũng đang tự đặt cho mình sứ mệnh phải góp phần giải quyết môi trường chung cho toàn xã hội.

 Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành

Bái toán mâu thuẫn xung đột: Kinh tế – Phát triển- Môi trường

Xi măng có tác dụng lớn trong mọi hoạt động xây dựng và phát triển đất nước. Bất cứ công trình xây dựng nhà cửa, đô thị, giao thông, thủy lợi trên mặt đất, trong lòng đất, trên cạn, ngoài biển, kể cả trên không đều có sự góp phần của xi măng. Vai trò của xi măng thật to lớn và cho đến ngày nay không có vật liệu xây dựng nào thay thế được.

Hiện nay, công suất của các nhà máy xi măng đã đạt đến trên 100 triệu tấn/năm và khẳng định là một trong những ngành có tác động rất lớn đến môi trường. Mặc dù ngành sản xuất xi măng đã tạo ra một loại vật liệu chủ yếu, rất quan trọng cho xây dựng cơ sở hạ tầng của các quốc gia, nhưng đổi lại, phải sử dụng nhiều nguyên liệu, tài nguyên hóa thạch không tái tạo. Cùng đó, với thế hệ công nghệ như hiện tại, việc nung luyện clinker, nghiền xi măng… đã tạo ra bụi cùng các khí thải CO2, CO, NOx, SOx tác động không tốt đến môi trường. Bên cạnh đó, hiệu suất sử dụng nhiệt và sử dụng điện chưa tối ưu cũng gián tiếp tác động đến môi trường. Điều này khiến một thời gian dài, ngành xi măng chưa tạo ra thêm các giá trị kinh tế vượt trội. Thành công lớn nhất của xi măng là phát minh chuyển đổi từ công nghệ sản xuất theo phương pháp ướt sang phương pháp khô. Tuy nhiên, những cải tiến về kỹ thuật, công nghệ cũng chỉ đạt mục tiêu tối ưu hơn trong quá trình sản xuất. Còn hiện tại, công nghệ sản xuất xi măng vẫn còn nhiều tồn tại mang tính hệ thống.

Kỳ vọng lớn nhất là phải biến xi măng thành một ngành sản xuất thân thiện với môi trường. Các nhà máy xi măng phải xanh, sạch, phát thải thấp. Khu vực khai thác mỏ phải được quản lý khoa học. Những nơi đã hạ cốt khai thác cũng phải được hoàn khai và biến thành những hồ điều hòa, trồng cây xanh, tạo cảnh quan.

Câu chuyện của Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành

Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành được Bộ TN&MT cấp giấy phép khoáng sản số 780/GP-BTNMT ngày 29/3/2019 tại khu vực Khe Non 2 thuộc các xã Thanh Hương, Liêm Sơn, thị trấn Tân Thanh, huyện Thanh Liêm – Hà Nam, thời hạn khai thác là 27 năm, trong đó có 1 năm xây dựng cơ bản mỏ. Công suất khai thác: Năm đầu tiên được phép khai thác là 250.346 tấn/năm, từ năm thứ 2 là 1.202.102 tấn/năm. Kết quả thẩm định thiết kế cơ sở số 206/SXD-QLXD ngày 5/2/2018 của Sở Xây dựng Hà Nam; công ty đã ban hành số 577/QĐ-TGĐ ngày 28/9/2019 về việc phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công và dự toán công trình khai thác đá sét làm vật liệu sản xuất xi măng tại khu vực Khe Non 2; công ty đã phê duyệt xây dựng kế hoạch xây dựng cơ bản và khai thác khoáng sản số 11/KH-XMXT ngày 14/3/2020 và có thông báo số 67/ĐKTB-XMTXT ngày 30/3/2019 gửi các cơ quan nhà nước đăng ký thông báo bắt đầu xây dựng mỏ (18/4/2019), ngày bắt đầu khai thác là (19/4/2020), với thời gian xây dựng cơ bản mỏ là 12 tháng. Đồng thời, công ty đã thực hiện việc cắm mốc giới khu vực được phép khai thác khoáng sản theo bản lập ngày 12/4/2019.

Theo văn bản kết luận kiểm tra số 455/KL- STN&MT của Sở TN&MT Hà Nam ngày 25/3/3020 về việc chấp hành pháp luật BVMT, khoáng sản của Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành thì: Trong quản lý sản lượng, bảo vệ khoáng sản, công ty không phát hiện khoáng sản mới, công ty đã đo mỏ, lập bản đồ hiện trạng mỏ, bản vẽ mặt cắt hiện trạng khu vực được phép khai thác hàng năm. Không khai thác vượt ra ngoài ranh giới khu vực được phép khai thác, vượt coste, vượt công suất so với giấy phép khai thác khoáng sản. Công ty thực hiện tốt công tác quản lý khoáng sản, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trong ranh giới được phép khai thác; công tác thống kê, kiểm kê trữ lượng khoáng sản đã thực hiện hàng năm và lưu giữ đầy đủ theo quy định, trong ranh giới khu vực khai thác không có hiện tượng khai thác trái phép. Sản lượng khoáng sản nguyên khai đã khai thác tính đến ngày 31/12/2019 là 210.000 tấn (theo báo cáo số 04/BCĐC-XMXT ngày 30/01/2020 của công ty gửi Tổng cục Địa chất Khoáng sản Việt Nam); công ty đã lập báo cáo định kỳ hoạt động khoáng sản, báo cáo thống kê, kiểm kê trữ lượng khoáng sản năm 2019 gửi cho cơ quan nhà nước về khoáng sản. Công ty đã được Bộ TN&MT phê duyệt tiền cấp quyền khai thác khoáng sản tại Quyết định số 781/QĐ-BTNMT năm 2019.

Thời gian gần đây có thông tin phản ánh của báo chí về việc Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành khai thác đá sét nhiều năm trước phép và gây ô nhiễm môi trường. Về nội dung này, Sở TN&MT Hà Nam đã có văn bản số 254/STN&MT-KS ngày 24/2/2020 và số 39/BC-STN&MT ngày 5/3/2020 về việc khai thác sét xi măng ở khu vực Khe Non, huyện Thanh Liêm báo cáo UBND tỉnh và Sở Thông tin và Truyền thông. Cụ thể: Sau khi Bộ TN&MT cấp phép khai thác số 780/GP-BTNMT ngày 29/3/2019, Sở TN&MT, chính quyền địa phương đã phối hợp với Tổng cục Địa chất Khoáng sản tổ chức bàn giao mốc giới mỏ tại thực địa cho Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành. Theo Phụ lục 3 giấy phép, Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành được xây dựng cơ bản mỏ và khai thác khoáng sản với công suất 250.346 tấn/năm, từ năm thứ 2 đến năm thứ 26 khai thác với công suất 1.202.102 tấn/năm, năm thứ 27 khai thác 544.760 tấn/năm. Trong thời gian qua, Sở TN&MT chưa nhận được báo cáo của UBND huyện Thanh Liêm, UBND các xã Thanh Hương, Liêm Sơn, Thị trấn Thanh Tân hoặc đơn thư, phản ánh của công dân về hoạt động khai thác sét trái phép tại địa phương của Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành. Duy nhất chỉ có việc công ty chưa tiến hành lắp đặt trạm cân và camera nơi vận chuyển quặng nguyên khai ra khỏi mỏ để theo dõi, lưu trữ thông tin liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản.

Cũng theo văn bản trên, để tiếp tục được khai thác theo đúng lộ trình và bền vững về môi trường, Sở TN&MT Hà Nam yêu cầu công ty thực hiện nghiêm các nội dung đã cam kết trong báo cáo đánh giá tác động môi trường, duy trì vận hành thường xuyên các công trình, biện pháp BVMT, thực hiện giám sát môi trường định kỳ, kê khai nộp phí BVMT theo quy định. Thường xuyên duy tu, bảo dưỡng hệ thống đường giao thông. Thực hiện các nghĩa vụ về tài chính đối với người dân trong việc hỗ trợ đền bù giải phóng mặt bằng theo quy định. Yêu cầu công ty lập và gửi kế hoạch vận hành thử nghiệm các công trình BVMT gửi cấp có thẩm quyền theo quy định. Đề nghị công ty đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ bản mỏ để đưa vào khai thác theo quy định. Khai thác theo đúng thiết kế mỏ được phê duyệt, khai thác trong phạm vi, ranh giới mỏ được cấp phép và đúng công suất được phép khai thác hàng năm quy định trong giấy phép khai thác khoáng sản đã được cấp.

Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành

Hướng tới mục tiêu không phát thải

Được biết, tháng 10/2018, Công ty Cổ phần Xi măng Xuân Thành chính thức đưa vào vận hành trạm phát điện tận dụng nhiệt thừa khí thải. Dự án phát điện tận dụng nhiệt dư có giá trị đầu tư hơn 450 tỷ đồng, với quy mô công suất 24,8 MW được xây dựng lắp đặt tại dây chuyền 2. Dây chuyền sản xuất xi măng thứ 2 của nhà máy với thiết bị và công nghệ do tập đoàn FLSmith (Đan Mạch) thiết kế và cung cấp. Ông Vũ Quang Bắc, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần xi măng Xuân Thành cho biết: “Tham vọng của Xi măng Xuân Thành là đóng vai trò lớn trong ngành và thực hiện các giải pháp để giảm tác động môi trường. Các phần việc này tập trung vào các khâu như: Giảm phát thải các vật chất có hại, CO2, NOX và SO2; ngăn chặn ô nhiễm không khí, đất và nước từ việc đốt và chôn lấp rác thải”.

Xi măng Xuân Thành là đối tác của FLSmidth để hợp tác thực hiện chương trình không phát thải – tuần hoàn tự nhiên. Trọng tâm chính là việc sử dụng nguồn chất thải đô thị và các chất thải khác làm nguồn nhiên liệu thay thế, nhờ đó ngăn ngừa ô nhiễm không khí từ việc đốt chất thải. Trong khi việc quản lý chất thải đang là mối quan tâm ngày càng tăng ở Việt Nam, FLSmidth đang phát triển các giải pháp cho phép chuyển đổi 100% sang nhiên liệu thay thế, có thể giảm lượng khí thải carbon khoảng 33%. Các lĩnh vực hợp tác khác sẽ tập trung vào giải pháp liên quan đến hiệu quả năng lượng và thu hồi nhiệt thải.

Công nghiệp xi măng là một ngành quan trọng trong nền kinh tế. Khi ngành phát triển cần có chiến lược để bảo đảm sự bền vững. Bằng việc tham gia hợp tác với FLSmidth, Xi măng Xuân Thành sẽ tiên phong, đóng vai trò hàng đầu trong chuyển đổi ngành xi măng bằng những giải pháp thúc đẩy sản xuất bền vững hơn, phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường, hòa nhập cùng thị trường thế giới…

Xi măng Xuân Thành là nhà sản xuất xi măng hàng đầu tại Việt Nam nên có nhiều thuận lợi để thực hiện mục tiêu phát triển và đổi mới đột phá nhằm làm tăng tính bền vững của ngành xi măng Việt Nam. Tham vọng trong chương trình là không phát thải – một bước tiến quan trọng đối với ngành xi măng và cộng đồng. Những phát kiến, phát minh công nghệ sản xuất xi măng thế hệ mới được kỳ vọng là đột phá, làm thay đổi căn bản công nghệ hiện nay, hình thành những dây chuyền sản xuất xi măng không phát thải – tuần hoàn tự nhiên, tuần hoàn sống.

Cũng theo ông Bắc, có 5 vấn đề nền tảng quan trọng trong một nhà máy sản xuất và cũng là 5 lĩnh vực trọng yếu đối với một ngành công nghiệp và đời sống con người được đề cập đến. Cụ thể, sản xuất xi măng sẽ không phát thải các khí thải có ảnh hưởng đến môi trường và luân chuyển, tuần hoàn khí theo tự nhiên, quy luật của môi trường sống. Cùng đó, giảm tối đa sử dụng nguyên liệu hóa thạch trong sản xuất clinker và xi măng như: Đá vôi, đất sét, silic, quặng sắt và thay thế bằng các nguyên liệu lấy từ các chất thải của các ngành kinh tế khác cũng như chất thải trong hoạt động hằng ngày của xã hội (rác thải, bùn thải, tro xỉ, phế thải vật liệu xây dựng, tất cả tro thải sau quá trình đốt…).

Nhiên liệu đốt từ than, dầu dần được thay thế bằng việc đốt rác thải công nghiệp, rác thải sinh hoạt, vật chất thải có khả năng sinh nhiệt mà con người đang thải ra hằng ngày. Điều này không chỉ góp phần làm sạch môi trường mà còn giúp giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Việc tối ưu hóa và nâng cao hiệu suất sử dụng nhiệt năng, điện năng cũng được tính đến thông qua những giải pháp công nghệ mới cho phát điện để vừa sử dụng trong sản xuất của nhà máy vừa có thể cung ứng thêm điện cho xã hội. Đặc biệt, các thuật toán trong lĩnh vực điện toán cũng được ứng dụng để thiết lập hệ điều khiển thông minh đáp ứng việc luân chuyển tuần hoàn khí, sử dụng nguyên nhiên liệu thay thế, xử lý rác thải, nâng cao hiệu suất sử dụng và phát điện.

Không chỉ đơn thuần là rác thải, hiện tro xỉ của các nhà máy nhiệt điện cũng đang được Xuân Thành đưa vào làm một phần nguyên liệu. Tuy nhiên, con số mới dừng ở mức 10% và sắp tới sẽ tăng tỷ lệ này lên ít nhất 15% để giải quyết khối lượng tro xỉ nhiệt điện; đồng thời giảm thiểu các loại nguyên liệu đầu vào không tái tạo khác như đất sét, đá vôi…

Hiện nay, những người thợ của Công ty cổ phần xi măng Xuân Thành đã hoàn toàn làm chủ được máy móc thiết bị của công nghệ này. Theo tính toán sau khoảng 2-3 năm, trạm phát điện tận dụng nhiệt dư sẽ thu hồi đủ vốn đầu tư ban đầu, những năm sau trạm tiết kiệm cho đơn vị một khoản chi phí lớn, bởi giảm tới 25-30% chi phí điện năng cần cho sản xuất.

                                                                                                                                                                SỸ TÙNG

There are no comments yet

Tin mới hơn ...