Kỷ niệm ngày nước và khí tượng thế giới năm 2020: Nước là yếu tố trung tâm của mọi kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu



TN&MTThế giới đang đối mặt với những thách thức ngày càng lớn liên quan đến vấn đề về nước như: Lũ lụt, hạn hán, cũng như hạn chế trong việc tiếp cận nguồn nước sạch. Yêu cầu cấp thiết hiện nay là cần tăng cường quản lý, giám sát và dự báo các nguồn cung cấp nước; giải quyết được các vấn đề gây ra từ sự mất kiểm soát, mất cân bằng hay ô nhiễm nguồn nước.

Thứ trưởng Bộ TN&MT Lê Công Thành

Nhân sự kiện Ngày Nước thế giới năm 2020, phóng viên Tạp chí TN&MT đã có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ TN&MT Lê Công Thành về công tác quản lý nước an toàn và bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH).
PV: Thưa Thứ trưởng, Ngày Khí tượng thế giới và Ngày Nước thế giới năm 2020 cùng chung chủ đề “Khí hậu và nước”. Thứ trưởng có thể chia sẻ ý nghĩa của chủ đề này?

Thứ trưởng Lê Công Thành: Tài nguyên nước (TNN) và khí hậu luôn có mối quan hệ hữu cơ lẫn nhau. Chế độ khí tượng thủy văn dẫn đến các hiện tượng thời tiết cực đoan như: Lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn diễn ra ngày càng thường xuyên và khó dự đoán, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn TNN mặt và nước ngầm. Theo số liệu của UNICEF (năm 2019), hiện nay có khoảng gần 1/3 tổng dân số thế giới không có nước uống hợp vệ sinh và an toàn. Chính vì vậy, năm nay Liên Hợp Quốc chọn chủ đề của Ngày Nước thế giới là “Nước và BĐKH” và chủ đề của Ngày Khí tượng thế giới là “Khí hậu và Nước” với khẩu hiệu “Đo đếm từng hạt mưa – Chắt chiu từng giọt nước”. Thông điệp muốn gửi đến tất cả mọi người là: Cấp thiết phải đo đạc, giám sát lượng mưa trên phạm vi toàn cầu để xây dựng một cơ sở dữ liệu chung, chia sẻ cho các mục đích khác nhau, từ nghiên cứu khoa học đến quản lý TNN để sử dụng tối ưu nguồn nước cho phát triển KT-XH và phòng chống thiên tai; sử dụng TNN hiệu quả, bền vững chính là thích ứng với BĐKH. Hãy góp phần giảm thiểu tác động của BĐKH thông qua việc thay đổi các thói quen sử dụng nước hằng ngày.

Có thể nói, BĐKH đang diễn ra từng ngày, từng giờ gây ra những hậu quả nghiêm trọng như tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước trên phần lớn các khu vực ở nước ta như hiện nay. Điều đó chứng minh trên thực tế, TNN bị tác động mạnh nhất và trực tiếp nhất trước diễn biến của BĐKH, kéo theo các vấn đề về dân sinh, kinh tế và môi trường. Chính vì vậy, giải pháp quản lý, sử dụng hiệu quả bền vững TNN có vai trò hết sức quan trọng. Để đảm bảo an ninh nguồn nước và phát triển bền vững, công tác quản lý TNN cần tập trung: Xây dựng và triển khai quy hoạch TNN quốc gia, quy hoạch TNN các lưu vực sông (LVS) làm cơ sở triển khai các giải pháp phân bổ, bảo vệ TNN; tăng cường giám sát khai thác sử dụng nước, xả nước thải vào nguồn nước; vận hành các hồ chứa tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vận hành liên hồ chứa đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm đảm bảo các nhu cầu sử dụng nước thiết yếu và giảm thiểu các tác hại do lũ lụt, hạn hán, thiếu nước trên các LVS; triển khai đồng bộ các giải pháp giảm thiểu các tình trạng ô nhiễm trên các LVS; tăng cường giám sát việc tuân thủ pháp luật của các hoạt động xả nước thải; thu gom xử lý ô nhiễm từ nguồn; khuyến khích đầu tư vào công nghiệp xử lý nước thải. Đồng thời, tiếp tục tăng cường hợp tác quốc tế nhằm chia sẻ công bằng và hợp lý các nguồn nước liên quốc gia.

PV: Thông điệp mà Thứ trưởng muốn gửi gắm nhân Ngày Nước thế giới và Ngày Khí tượng thế giới năm nay là gì, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Lê Công Thành: Ngày Nước thế giới kêu gọi sự quan tâm của cộng đồng, các nhà hoạch định chính sách, theo đó, nhấn mạnh giải quyết các vấn đề về TNN chính là chìa khóa giúp thích ứng tốt hơn đồng thời, có thể giảm thiểu tác động tiêu cực của BĐKH. Các nhà hoạch định chính sách phải coi TNN như một giải pháp thiết thực giúp thích ứng với BĐKH, đồng thời, đối với cộng đồng người dân, thông qua các hoạt động nhỏ hằng ngày như sử dụng tiết kiệm nước, góp phần giảm thiểu BĐKH.

Để đạt được mục tiêu sử dụng hiệu quả, bền vững TNN cần sự chung tay của tất cả các ban, ngành trung ương, địa phương, tổ chức, cá nhân, nhà khoa học. Ngành sử dụng nước như: Nông nghiệp, công nghiệp, thủy sản, thủy điện, giao thông thủy… cần có giải pháp chiến lược, căn cơ để ứng phó với diễn biến bất thường của TNN trong bối cảnh BĐKH; sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, bền vững TNN, phòng chống ô nhiễm, cạn kiệt nguồn nước. Các bộ, ngành, địa phương cần có giải pháp đồng bộ nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước cho sinh hoạt, tập trung các giải pháp xử lý ô nhiễm trên các dòng sông. Mỗi người dân sử dụng nước tiết kiệm hằng ngày, tăng cường ý thức bảo vệ nguồn nước là những đóng góp thiết thực, hiệu quả cho công tác quản lý TNN và ứng phó với BĐKH.

PV: Xin Thứ trưởng cho biết, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên nước, Bộ TN&MT đã có những chính sách gì để quản trị tốt tài nguyên nước bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu?

Thứ trưởng Lê Công Thành: Có thể nói, BĐKH đang diễn ra sớm và mạnh hơn so với chúng ta từng dự báo. Đây là nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng hạn hán, thiếu nước trên phần lớn các khu vực ở nước ta như hiện nay. Hệ quả của nó là dòng chảy trên hầu hết các sông, suối đều suy giảm nghiêm trọng, nhiều nơi đạt mức thấp kỷ lục.

Kéo theo đó là hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước, kể cả nước sinh hoạt. Điều đó chứng minh trên thực tế, TNN bị tác động mạnh nhất và trực tiếp nhất trước diễn biến của BĐKH, kéo theo các vấn đề về dân sinh, kinh tế và môi trường. Chính vì vậy, giải pháp quản lý, sử dụng hiệu quả bền vững TNN có vai trò hết sức quan trọng, nhất là trong điều kiện BĐKH diễn ra ngày càng khắc nghiệt. Trong bối cảnh đó, để đảm bảo an ninh nguồn nước và phát triển bền vững, công tác quản lý TNN tập trung vào các giải pháp:

Thứ nhất, sớm xây dựng và phê duyệt quy hoạch TNN quốc gia, quy hoạch TNN các LVS lớn, đặc biệt là LVS Hồng, Cửu Long làm cơ sở triển khai các giải pháp phân bổ, bảo vệ TNN trong bối cảnh BĐKH.

Thứ hai, đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra; tăng cường giám sát vệc khai thác sử dụng nước, xả nước thải vào nguồn nước thông qua hình thức giám sát tự động, trực tuyến.

Thứ ba, giám sát, chỉ đạo việc vận hành các hồ chứa lớn, quan trọng tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vận hành liên hồ chứa trên 11 LVS đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm đảm bảo các nhu cầu sử dụng nước thiết yếu và giảm thiểu các tác hại do lũ lụt, hạn hán, thiếu nước trên các LVS.

Thứ tư, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp… để triển khai đồng bộ các giải pháp phục hồi và giảm thiểu các tình trạng ô nhiễm trên các LVS; tăng cường giám sát kiểm tra việc tuân thủ pháp luật của các hoạt động xả nước thải vào nguồn nước; kiểm soát, thu gom xử lý ô nhiễm từ nguồn; khuyến khích đầu tư vào công nghiệp xử lý nước thải.

Thứ năm, tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, ban hành các chính sách khuyến khích sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả và tuyên truyền đến tất cả các cấp, ngành, các tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư.

Thứ sáu, thành lập và đưa vào hoạt động các ủy ban LVS để thực hiện có hiệu quả cơ chế điều phối, giám sát hoạt động khai thác, sử dụng, bảo vệ TNN.

Đồng thời, đẩy mạnh hợp tác quốc tế nhằm chia sẻ công bằng và hợp lý các nguồn nước liên quốc gia; đổi mới cơ chế, nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng quốc gia về TNN; tăng cường năng lực, bao gồm cả tổ chức, bộ máy, cơ sở vật chất, công cụ kỹ thuật, thông tin cho các cơ quan quản lý chuyên ngành về TNN từ trung ương đến các cấp ở địa phương.

PV: Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!

                                                                                                                                           Phương Chi (thực hiện)

There are no comments yet

Tin mới hơn ...