ĐBSCL: Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu



TN&MTBiến đổi khí hậu (BĐKH) đã làm cho nguồn nước vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) suy giảm, gây ra tình trạng khô hạn, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, kênh rạch. Trước những thách thức từ BĐKH, các địa phương vùng ĐBSCL cũng đã triển khai nhiều nhiệm vụ, giải pháp thiết thực giúp cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội hướng tới bền vững trong thời gian tới.

Triển khai các công trình, dự án ứng phó

Thực hiện theo nội dung, nhiệm vụ tại Nghị quyết số 120/NQ-CP ngày 17/11/2017 của Chính phủ về phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với BĐKH (Nghị quyết 120/NQ-CP), trong thời gian qua, các địa phương vùng ĐBSCL đã chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp nhằm ứng phó hiệu quả với các hiện tượng cực đoan của BĐKH. Với vai trò là trung tâm vùng ĐBSCL, TP. Cần Thơ đã sớm ban hành Kế hoạch hành động theo tinh thần Nghị quyết 120/NQ-CP và triển khai thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong công tác ứng phó BÐKH, quản lý tài nguyên nước, ngập lụt, sạt lở bờ sông, kênh rạch.

Trong đó, để chủ động ứng phó, hạn chế thiệt hại do hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, TP. Cần Thơ đã triển khai các công trình xây dựng bờ kè dọc tuyến sông Cần Thơ, sông Ô Môn và các kênh, rạch; lắp đặt các trạm quan trắc tự động; thực hiện quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp; củng cố hệ thống đê bao trên các tuyến sông, rạch và các khu vực sản xuất nông nghiệp; bố trí nơi ở ổn định cho các hộ dân nằm trong vùng sạt lở và có nguy cơ sạt lở; chủ động thực hiện các biện pháp đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh.

Các địa phương vùng ĐBSCL đang tích cực triển khai các giải pháp ứng phó với BĐKH, hướng tới phát triển bền vững trong thời gian tới

Tại tỉnh Hậu Giang, cùng với việc thực hiện các giải pháp xây dựng bờ kè, đê bao thì địa phương này còn triển khai một số công trình mềm để ứng phó với sạt lở. Điển hình là mô hình kè sinh thái ven các tuyến sông, rạch thuộc địa bàn huyện Phụng Hiệp, TP. Ngã Bảy. Sau gần 3 năm triển khai mô hình này đã mang lại nhiều kết quả tích cực, góp phần hạn chế sạt lở, xói mòn đất bờ sông, kênh rạch.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hậu Giang cho biết: “Mô hình kè sinh thái chống sạt lở rất phù hợp với tinh thần Nghị quyết 120/NQ-CP của Chính phủ về phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với BĐKH, góp phần tăng tỷ lệ che phủ rừng và thân thiện với môi trường. Hiện nay, UBND tỉnh Hậu Giang đang chỉ đạo các Sở ngành chức năng nhân rộng mô hình này ra một số địa phương thường xuyên xảy ra sạt lở như Châu Thành, Châu Thành A”.

“Bên cạnh đó, tỉnh Hậu Giang cũng quan tâm đầu tư hàng trăm tỉ đồng để khôi phục hệ thống kênh, ao trữ nước; đồng thời, triển khai xây dựng hồ chứa nước ngọt với diện tích khoảng 50 ha tại huyện Vị Thủy. Khi dự án này hoàn thành sẽ đảm bảo nguồn nước sản xuất, sinh hoạt cho hàng chục ngàn hộ dân ở các địa phương thường xuyên bị ảnh hưởng bởi hạn hán, xâm nhập mặn như: Vị Thủy, Châu Thành A, Phụng Hiệp. TP. Vị Thanh” – Ông Trương Cảnh Tuyên cho biết thêm.

Là địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng do hạn hán, xâm nhập mặn gây ra, tỉnh Sóc Trăng đang tập trung triển khai các công trình thủy lợi vừa để ngăn mặn, vừa giải quyết nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân; đồng thời, tiến hành nạo vét các kênh rạch nội đồng trên địa bàn các huyện Kế Sách, Long Phú, Châu Thành, Mỹ Tú tạo nguồn, trữ ngọt phục vụ nhu cầu sản xuất nông nghiệp.

Hiện, tỉnh Sóc Trăng cũng đang tích cực phát triển diện tích rừng ngập mặn ven biển. Thông tin từ Chi cục Kiểm lâm – Sở NN&PTNT Sóc Trăng cho biết, từ năm 2015 đến nay, thông qua nhiều chương trình, dự án, tỉnh Sóc Trăng đã trồng mới được hơn 2.300 ha và phục hồi được 850 ha rừng, nâng tổng diện tích rừng phòng hộ ven biển trên địa bàn tỉnh lên hơn 9.600 ha, góp phần tạo vành đai rừng ven biển bảo vệ công trình, cây trồng cho người dân địa trước tác động từ BĐKH.

Thay đổi hình thức sản xuất để thích nghi

Song song với việc triển khai các công trình, dự án nhằm ứng phó hiệu quả với tình trạng thiếu nước, sạt lở, xâm nhập mặn, triều cường, thì chính quyền và người dân các tỉnh, thành vùng ĐBSCL còn chủ động thay đổi diện tích cây trồng, vật nuôi, mùa vụ vừa đảm bảo thu nhập, vừa thích nghi với các vùng sinh thái nguồn nước.

Nông dân các tỉnh, thành vùng ĐBSCL đã và dang chủ động chuyển đổi cây trồng trên đất lúa cho phù hợp với nguồn nước, xâm nhập mặn

PGS. TS. Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu BĐKH -Trường Đại học Cần Thơ cho biết: Trong thời gian qua, để thích nghi với việc thay đổi của thời tiết, nông dân ở các địa phương ở ĐBSCL đã thay đổi tập quán sản xuất. Tại những khu vực khó khăn về nguồn nước, nông dân đã chuyển đổi diện tích đất trồng lúa 3 vụ/năm sang trồng một vụ lúa, hai vụ màu lúa hoặc một vụ lúa, một vụ thủy sản”.

Qua tìm hiểu thực tế cho thấy, vào mùa khô hàng năm diện tích đất trồng lúa bên ngoài tuyến đê bao Long Mỹ – Vị Thanh thường xuyên bị nhiễm mặn, gây khó khăn cho việc canh tác của người dân. Đứng trước thực trạng này, nhiều hộ nông dân ở xã Lương Nghĩa, huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang đã linh hoạt tận dụng nguồn nước mặn để nuôi tôm sú và tôm thẻ chân trắng trên diện tích đất lúa.

Thông tin với phóng viên, nhiều hộ nông dân hiện đang nuôi tôm ở ấp 6, xã Lương Nghĩa, huyện Phong Điền, TP. Cần Thơ cho biết, sau vài tháng thả nuôi, tôm sú có thể cho năng suất khoảng 400kg/ha. Với giá bán hiện nay hơn 200.000 đồng/kg trừ đi chi phí đầu tư, lợi nhuận người nuôi thu được khoảng 60 triệu đồng/ha. Từ hiệu quả kinh tế mô hình này mang lại, hiện nay trên địa bàn xã Lương Nghĩa có hơn 80 hộ dân đang đắp bờ tạo ao chuẩn bị nuôi tôm khi mùa khô năm 2020-2021 cận kề.

Những năm gần đây, do thời tiết thất thường, nguồn nước cạn kiệt, nhiều hộ nông dân ở các xã Nhơn Nghĩa, Trường Long, huyện Phong Điền, TP. Cần Thơ đã chuyển dần diện tích đất trồng lúa 3 vụ/năm sang trồng các loại cây như: xoài, nhãn, cam, quýt, bắp, đậu, cà, nấm rơm. Gia đình anh Nguyễn Văn Tuấn, ở xã Nhơn Nghĩa cho biết, gia đình anh có gần 2 công đất trước đây trồng 3 vụ lúa, nhưng từ năm 2015 đến nay lũ không về, đất đai cằn cỗi nên anh Tuấn thuê người đào đất lên líp trồng dưa leo, đậu, bắp. Sau mỗi mùa thu hoạch trừ đi các chi phí lợi nhuận anh Tuấn thu được hơn 10 triệu đồng/công, đảm bảo cuộc sống gia đình.

Trong thời gian qua ngành chức năng TP. Cần Thơ ngoài việc chuyển đổi mô hình sản xuất thì cũng tập trung tích tụ đất đai sản xuất lúa, cây ăn trái, rau màu. Tính đến nay thông qua các hinh thức lên kết, hợp tác xã nông dân TP. Cần Thơ đã tích tụ, tập trung được gần 14.000 ha để phát triển nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao tạo ra những sản phẩm hàng hóa chất lượng, thích nghi với BĐKH.

Trước những thách thức từ BĐKH tỉnh Sóc Trăng đang tích cực cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phù hợp với điều kiện tự nhiên. Năm 2019 tỉnh Sóc Trăng chuyển đổi hơn 4.000 ha đất trồng cây kém hiệu quả do ảnh hưởng bởi hạn, mặn sang các mô hình sản xuất mới cho thu nhập cao. Trong năm 2020 tỉnh Sóc Trăng tiếp tục chuyển đổi khoảng 9.600 ha đất. Trong đó, chuyển sang trồng cây hàng năm 1.130 ha, nuôi trồng thủy sản gần 8.000 ha.

Ông Nguyễn Văn Út, ở xã An Thạnh Nam, huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng cho biết, gia đình ông có gần 01 ha trồng mía nhiều năm, nhưng không mang lại hiệu quả vì xâm nhập mặn, còn giá bán thì bấp bênh. Năm 2019, ông Út mạnh dạn cải tạo lại đất chuyển sang trồng các loại cây như bí, gừng và việc chuyển đổi cây trồng này đã giúp cho gia đình ông có thu nhập ổn định hơn so với trồng mía.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hậu Giang cho biết: “BĐKH đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến lĩnh vực nông nghiệp của tỉnh. Do đó, tỉnh Hậu Giang đã và đang triển khai nhiều giải pháp, mô hình để thích nghi như: mô hình lúa – tôm, mô hình trồng cam xoàn ứng dụng hệ thống tưới nhỏ giọt và tưới phun; mô hình chuyển đổi từ đất trồng lúa sang trồng dưa hấu chuyên canh để thích nghi với hạn hán, xâm nhập mặn”.

PGS. TS. Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biến đổi Khí Hậu – Trường Đại học Cần Thơ cho rằng, việc chuyển đổi hình thức sản xuất từ 3 vụ lúa/năm sau trồng lúa – màu đã tạo sinh kế ổn định cho người dân tại một số tỉnh, thành vùng BĐSLC; đồng thời, việc chuyển đổi hình thức sản xuất này cũng giúp người người dân địa phương chủ động bố trí thời vụ, chọn lựa cây, con phù hợp với từng vùng sinh thái ngọt – lợ – mặn để thích nghi với BĐKH.

Theo monre.gov.vn

 

There are no comments yet

Tin mới hơn ...